Theo văn bản vừa được Tổng thống Mỹ Donald Trump ký ngày 10/2 (giờ địa phương), thuế áp dụng với toàn bộ nhôm, thép vào Mỹ sẽ là 25%. Thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 4/3. Ông Trump cam kết nỗ lực này sẽ giúp thúc đẩy sản xuất và mang nhiều việc làm về Mỹ, đồng thời cảnh báo mức thuế có thể được nâng lên cao hơn.

Trước đó, chia sẻ với báo chí trong ngày 9/2, ông Trump nhấn mạnh rằng ông dự định áp thuế 25% với tất cả sản phẩm thép nhập khẩu vào Mỹ, áp dụng với tất cả quốc gia.

Ông Trump áp thuế 25% lên nhôm, thép nhập khẩu vào Mỹ

Theo dữ liệu của chính phủ và Viện Sắt thép Mỹ, các nguồn nhập khẩu thép lớn nhất của Mỹ là Canada, Brazil và Mexico, tiếp theo là Hàn Quốc và Việt Nam.

Trước thông tin này, hàng loạt cổ phiếu ngành thép giao dịch trên sàn chứng khoán trong phiên giao dịch ngày 10/2 như HPG, NKG, HSG, TLG, SMC, HMC... đều bị giảm từ 2 - 4%. Các cổ phiếu thép bị bán ra mạnh do nhà đầu tư lo ngại rằng mức thuế mới này được thực thi có thể khiến các doanh nghiệp xuất khẩu thép và nhôm của Việt Nam gặp nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, đánh giá chung là mức độ ảnh hưởng đối với ngành thép Việt Nam nói chung hay đến từng doanh nghiệp thép sẽ có sự khác biệt và cũng không phải quá lớn.

Thép Việt Nam vẫn có cơ hội xuất khẩu tốt

Ông Đỗ Ngọc Hưng - tham tán thương mại, trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam (Bộ Công Thương) tại Mỹ nhận định, việc Mỹ áp dụng thuế với toàn bộ hàng hóa nhôm, thép, sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội do năng lực sản xuất doanh nghiệp Mỹ chưa đáp ứng ngay nhu cầu.

Theo ông Hưng, thống kê hải quan Mỹ cho biết, năm 2024 Việt Nam xuất khẩu khoảng 983 triệu USD thép và sản phẩm thép, tăng gần 159% so với năm 2023; trong khi với mặt hàng nhôm có kim ngạch là 479 triệu USD, tăng 9,5%.

Tuy vậy, một số doanh nghiệp sản xuất thép quy mô lớn của Việt Nam như Tập đoàn Hòa Phát hiện đã không còn xuất khẩu thép vào Mỹ và mở rộng xuất khẩu ra hơn 10 thị trường khác, kể từ khi nước này áp dụng các biện pháp điều tra phòng vệ thương mại.

Mỹ là thị trường xuất khẩu thép lớn thứ ba của Việt Nam, chiếm 13% thị phần

Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ nhận định việc áp dụng bổ sung thuế 25% với nhôm và thép nhập khẩu sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới các nước xuất khẩu nhôm thép vào Mỹ.

Đặc biệt, từ sau năm 2018, nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ đã thay thế vị trí của Trung Quốc trong xuất khẩu mặt hàng này sang Mỹ, như Canada, Mexico, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Brazil.

Do đó, Mỹ hiện nay phụ thuộc vào nhu cầu nhập khẩu thép chiếm 12 - 15% và nhôm chiếm tới 40 - 45%.

Ông Hưng cho rằng, việc Mỹ áp dụng với toàn bộ hàng nhập khẩu, sản phẩm Việt Nam vẫn có cơ hội tiếp tục xuất khẩu khi năng lực của các nhà sản xuất thép, nhôm của Mỹ chưa thể đáp ứng ngay.

Dù vậy, biên độ lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ giảm xuống. Cùng đó, khó khăn xuất khẩu vào Mỹ sẽ khiến chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng, khi các nước tìm đường xuất khẩu sang các nước khác, trong đó có Việt Nam.

Nhiều công ty thép quay lại thị trường nội địa khiến các nước tăng cường bảo hộ, cũng gây ảnh hưởng tới các quốc gia xuất khẩu thép như Việt Nam.

Các doanh nghiệp thép sẽ làm gì trước động thái của ông Trump?

Số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam cho thấy năm 2024, cả nước xuất khẩu khoảng 12,62 triệu tấn thép, tăng 13,47% so với năm 2023 và giá trị xuất khẩu đạt 9,08 tỷ USD, tăng 8,78%. Trong đó, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba, chiếm 13% thị phần, đứng sau ASEAN (26%) và EU (23%).

Với xuất khẩu nhôm, Mỹ cũng là thị trường xuất khẩu nhôm thuộc top đầu của VN với thị phần khoảng 60%.

Thống kê từ Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho thấy, hoạt động xuất khẩu tôn mạ tới thị trường Mỹ - Mexico đóng góp lần lượt 18,6%; 26,2%; 31,9% doanh thu của Tập đoàn Hoa Sen (HSG), Thép Nam Kim (NKG) và Tôn Đông Á (GDA) trong năm 2024.

KBSV cho rằng các biện pháp thuế quan từ Mỹ sẽ có tác động tiêu cực chung lên triển vọng tăng trưởng doanh thu của các doanh nghiệp sản xuất tôn mạ. Tuy nhiên, Nam Kim sẽ chịu áp lực lớn nhất do mức trợ cấp cao và tỷ trọng doanh thu lớn từ Mỹ - Mexico.

Trong khi đối với Tập đoàn Hòa Phát (HPG), doanh thu từ thị trường Mỹ - Mexico ước tính đóng góp 2,9% tổng doanh thu. KBSV nhận định Hòa Phát sẽ ít chịu ảnh hưởng nhất từ các biện pháp chống bán phá giá nhờ các sản phẩm thép thượng nguồn (thép xây dựng, HRC) được tiêu thụ chủ yếu tại thị trường nội địa, kênh xuất khẩu đóng góp 30% tổng sản lượng.

Thêm vào đó, thị trường xuất khẩu chính của Hòa Phát là các quốc gia thuộc ASEAN và châu Á như Malaysia, Indonesia (chiếm 40% doanh thu xuất khẩu).

Việc Mỹ áp thuế 25% với mặt hàng nhôm và thép cũng được nhận định sẽ khiến lạm phát của nước Mỹ tăng lên khi đây là những mặt hàng cơ bản, nhu cầu sử dụng lớn tại nước này. Ông Hưng cho rằng với lợi thế của hàng Việt Nam là giá cạnh tranh, chất lượng tốt, sẽ bổ trợ cho nền kinh tế Mỹ, góp phần giúp giảm lạm phát, bổ trợ cơ cấu ngoại thương hai nước.

Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ khuyến cáo doanh nghiệp Việt Nam cần đánh giá tình hình để có chiến lược kinh doanh phù hợp, mở rộng xuất khẩu sang các thị trường có FTA với Việt Nam, tránh phụ thuộc vào một thị trường.

Tuân thủ các quy định của Mỹ về nguồn gốc xuất xứ và luôn sẵn sàng tham gia đầy đủ quá trình giải trình của cơ quan điều tra Mỹ các vụ việc phòng vệ thương mại, khi hiện đã có 34 vụ kiện phòng vệ thương mại với mặt hàng thép và hai vụ việc điều tra với nhôm.

Thúy Hà