Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Trận Tòa Đại sứ quán Mỹ tại ngã tư đường Thống Nhất (nay là đường Lê Duẩn) - Mạc Đĩnh Chi, thành phố Sài Gòn - Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh) do Đội biệt động 11 Phân khu 6 (Sài Gòn - Gia Định) thực hiện tiến công Thủy quân lục chiến Mỹ (31/1/1968).
Sau trận đánh của Đội biệt động 21 (tháng 3/1965) làm thiệt hại nặng nề Đại sứ quán Mỹ, chính quyền Mỹ và ngụy Sài Gòn cho xây dựng lại Đại sứ quán mới tại khu vực ngã tư đường Thống Nhất - Mạc Đĩnh Chi. Trụ sở Đại sứ quán mới là một tòa nhà kiên cố bảy tầng lầu, chiều dài 59m, rộng 48m, cao 30m cấu trúc hình hộp, trên nóc có sân bay trực thăng sẵn sàng cơ động di chuyển nhân viên và đổ bộ cứu viện khi cần thiết. Phần bên ngoài của tòa nhà được làm bằng bê tông và vật liệu đặc biệt có khả năng chống được sự xuyên phá của hỏa tiễn, đạn cối hạng nhẹ. Phía trước và sau tòa nhà là khoảng sân trống trải được bao kín bởi bốn bức tường bê tông cao 2,5m. Hai cổng ra vào tòa nhà mở ra đường Thống Nhất và Mạc Đĩnh Chi thường xuyên có lính canh gác nghiêm ngặt.
Lực lượng trực tiếp bảo vệ tòa đại sứ có 1 tiểu đội cảnh sát ngụy tuần tra canh gác bên ngoài, 1 trung đội lính thủy đánh bộ Mỹ trang bị hiện đại túc trực bảo vệ bên trong. Ngoài lực lượng trực tiếp bảo vệ còn có các đơn vị quân Mỹ, ngụy Sài Gòn đóng ở các căn cứ xung quanh sẵn sàng chi viện ứng cứu khi tòa đại sứ bị tiến công.
Do Đại sứ quán Mỹ nằm ở vị trí trung tâm thành phố, tương đối thuận tiện cho ta cải trang tiếp cận trinh sát, hoặc sử dụng lực lượng gọn nhẹ tập kích bất ngờ. Nhưng cũng rất khó khăn cho ta đột kích đánh chiếm mục tiêu, đặc biệt là trụ lại giữ mục tiêu trong thời gian dài.
Mục tiêu Đại sứ quán Mỹ được Quân ủy - Bộ Tư lệnh Miền xác định là một trong những mục tiêu có tầm quan trọng chiến lược trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tại khu vực trọng điểm Sài Gòn - Gia Định. Nhưng do yêu cầu bí mật nhiệm vụ và tình hình của chiến trường nên đến gần ngày Tổng tiến công, Bộ Tư lệnh Miền mới giao thêm nhiệm vụ cho Phân khu 6 (nội đô Sài Gòn - Gia Định), tổ chức lực lượng tiến công đánh chiếm Đại sứ quán Mỹ vào ngày “N” thời điểm Tổng tiến công chung của toàn Miền.
Trong điều kiện rất gấp rút về thời gian, ngày 28-1-1968, Đội 11 biệt động được thành lập với quân số 17 cán bộ, chiến sĩ được rút từ các đơn vị trinh sát bảo đảm nội thành và từ cơ quan của Phân khu. Đội do Ngô Thành Vân (Ba Đen) - Chỉ huy trưởng và Nguyễn Thanh Tuyền làm Chính trị viên. Mọi mặt công tác bảo đảm trang bị, vũ khí để phục vụ trận đánh được tiến hành song song với quá trình nghiên cứu xây dựng quyết tâm chiến đấu của đội. Ngày 30-1-1968, bằng nhiều hình thức cải trang, cán bộ, chiến sĩ Đội biệt động 11 từ vùng căn cứ bắc Củ Chi vượt qua các trạm kiểm soát của địch vào Sài Gòn. 18 giờ, toàn đội đã có mặt đầy đủ tại nhà chị Hai Phê (cơ sở nội thành) số 59 đường Phan Thanh Giản (nay là đường Điện Biên Phủ), làm công tác chuẩn bị chiến đấu và quán triệt nhiệm vụ lần cuối. Theo phương án chiến đấu, toàn đội trang bị 2 súng B40, 9 súng AK, 3 súng ngắn, 30 lựu đạn, thủ pháo và bộc phá, dùng 2 ô tô cơ động đến trước cổng ra vào Đại sứ quán Mỹ, bất ngờ nổ súng diệt lính gác cổng, đột nhập đánh vào Đại sứ quán Mỹ và chờ lực lượng tiếp viện là Tiểu đoàn 4 Thủ Đức và lực lượng sinh viên xung kích đến phối hợp chiến đấu, giữ mục tiêu tạo điều kiện cho các đơn vị bạn tiến công các mục tiêu khác trong thành phố.
2 giờ ngày 31/1/1968, Đội 11 chia thành 2 bộ phận đi trên 2 xe ô tô vận tải từ số nhà 59 Phan Thanh Giản theo đường Hai Bà Trưng vòng qua đường Nguyễn Du rẽ về đường Mạc Đĩnh Chi. Đến ngã tư Thống Nhất - Mạc Đĩnh Chi, xe ô tô thứ nhất gồm tổ chiến đấu số 1 và số 3 do Đội trưởng Ngô Thành Vân trực tiếp chỉ huy chạy chậm dần cặp sát lề phải đúng giờ “G” diệt tên lính gác ở cổng chính và bắn kìm chế địch trong lô cốt góc ngã tư đường. Ngay lúc đó, các đội viên nhảy khỏi xe, áp sát tòa nhà, dùng bộc phá đánh thủng một mảng tường lớn cách cổng chính 15m. Sau tiếng nổ của bộc phá, Đội trưởng Ngô Thành Vân dẫn đầu tổ xung kích chui qua lỗ thủng đánh thẳng vào tòa nhà. Cùng thời gian này bộ phận thứ hai do Đội phó Út Nhỏ chỉ huy đi trên xe thứ hai đến phía sau xe thứ nhất, nhanh chóng vận động chui qua lỗ tường thủng, hình thành một mũi đánh sang phía cổng phụ của tòa nhà.
Bị đánh bất ngờ, địch chạy dồn vào trong tòa nhà. Ta phát triển thuận lợi chiếm được tầng trệt và khống chế được cả hai cổng ra vào tòa nhà chính. Sau 15 phút chiến đấu, Đội biệt động 11 chiếm đến lầu 3 của Tòa đại sứ, bắt được 2 tên địch, thu được một số súng, lựu đạn. 2 giờ 30 phút, lực lượng địch có cả xe tăng và bộ binh đến giải tỏa, bao vây kín xung quanh Đại sứ quán Mỹ. Máy bay trực thăng quần đảo tìm cách đậu xuống sân bay trên nóc nhà Tòa đại sứ để cứu số nhân viên bị kẹt ở bên trong. Ta dùng tiểu liên AK bắn trực thăng. Máy bay không đáp xuống được. 3 giờ, địch lợi dụng các tòa nhà xung quanh đặt đại liên bắn chế áp các vị trí của các tổ giữ cổng ra vào, ta bị thương vong 3 đồng chí. Tình hình trở lên rất khó khăn khi 2 xạ thủ B40 hy sinh, súng hỏng và bị sức ép của liều phóng gặp tường chắn gần phản lại. Trước tình hình khó khăn của đơn vị, Ban chỉ huy Đội 11 hội ý củng cố quyết tâm chiến đấu, kiên quyết trụ lại tòa nhà đánh địch phản kích, chờ lực lượng đơn vị bạn đến chi viện. 7 giờ sáng ngày 31-1-1968, địch đổ thêm một tiểu đội thủy quân lục chiến Mỹ xuống sân thượng của tòa nhà kết hợp với lực lượng địch còn lại dùng lựu đạn cay “CS” đánh từ lầu trên xuống, một bộ phận khác có xe thiết giáp vượt cổng tiến vào tòa nhà. Trong tình huống hiểm nghèo các đồng chí còn lại tiếp tục trụ bám chiến đấu đến người cuối cùng, chỉ còn đồng chí Ba Đen bị thương nằm ngất ở cầu thang và bị bắt. 8 giờ ngày 31-1-1968, địch chiếm lại được tòa nhà, trận đánh kết thúc.
Kết quả: Ta diệt và làm bị thương 124 tên (theo một tài liệu địch), phá hủy một số phương tiện, trang bị của Đại sứ quán. Ta hy sinh 16, 1 đồng chí bị bắt. Toàn bộ vũ khí, phương tiện chiến đấu bị hỏng, bị mất.
Trận tập kích Đại sứ quán Mỹ đạt được yêu cầu về nhiệm vụ chính trị, gây chấn động dư luận quốc tế, gây chấn động lớn về tinh thần cả nước Mỹ.
Trận đánh thực hiện đúng yêu cầu thời gian, giành thắng lợi giai đoạn đầu là do cán bộ chiến sĩ Đội biệt động 11 có quyết tâm chiến đấu cao độ, có ý chí ngoan cường dũng cảm, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc. Tuy trong điều kiện thời gian chuẩn bị lực lượng, trinh sát mục tiêu hạn chế nhưng chỉ huy đơn vị thể hiện quyết tâm rất lớn; tiến hành song song công tác bảo đảm vũ khí trang bị cho trận đánh trong điều kiện gấp rút. Trong quá trình chiến đấu chỉ huy kiên quyết, bình tĩnh trước các tình huống khó khăn của trận đánh. Trận đánh chưa giành được thắng lợi, ta tổn thất lớn là do lực lượng ta quá mỏng, thời gian chuẩn bị quá ngắn, không có lực lượng tiếp ứng như hiệp đồng. Lực lượng địch quá mạnh về quân số và hỏa lực, buộc các chiến sĩ của ta phải tử thủ và chấp nhận hy sinh.
Trường Giang, Nguyệt Phương, Phú Thành
Trích sách “400 Trận đánh của LLVT Quân khu 7 (1945 - 1989)”
